«Als een slimme jongen opgroeide en goed studeerde, wat zeiden volwassenen dan over hem? Hij zou opgroeien tot leraar. En dat was de hoogste lof.» “Het Obelisk” van Vasil Bykov
Beste vrienden,
Op 23 januari hielden we het eerste evenement ter gelegenheid van de 80ste verjaardag van de Overwinning. We bespraken hoe de Grote Patriottische Oorlog begon, aan de hand van het verhaal “Het Obelisk” van Vasil Bykov.
Vasil Bykov was een schrijver en een frontsoldaat, en hij kende de oorlog uit de eerste hand. Hij probeerde altijd oorlog zonder romantiek te tonen – door de lens van tragedie, morele keuzes en menselijke waardigheid.
Het verhaal “Het Obelisk” werd geschreven in 1971 en is gewijd aan de heldenmoed van gewone mensen tijdens de Tweede Wereldoorlog. De gebeurtenissen spelen zich af in het westen van Wit-Rusland, dat kort voor de oorlog een deel van de Sovjetunie werd.
In 1974 werd de schrijver voor zijn verhalen “Het Obelisk” en “Leven tot de Dageraad” onderscheiden met de Staatsprijs van de USSR. Tegelijkertijd werd een radiodrama geproduceerd, met geweldige en populaire acteurs zoals Evgeny Kindinov, Mikhail Ulyanov, Alexey Batalov, Leonid Knyazev en anderen.
In 1976 werd het verhaal verfilmd.
Het verhaal is opgebouwd volgens het principe van “een verhaal binnen een verhaal.” De verteller is een journalist die het verhaal van de schoolmeester Ales Moroz te horen krijgt van zijn voormalige inspecteur Tkachuk.
De journalist had al lang gepland de schoolmeester Miklashevich te bezoeken in het dorp Seltsy, die hij eenmaal had ontmoet en die hem om hulp had gevraagd bij een ingewikkelde zaak. Maar hij had nooit tijd gevonden. Hij kwam alleen naar de begrafenis, waar hij tijdens het wakeverhaal over Moroz hoorde.
Een van de aanwezigen bij de wake, Tkachuk, verlaat de bijeenkomst na een ruzie met anderen. De journalist volgt hem en terwijl ze wachten op de bus naar de stad, komen ze bij een monument van schoolkinderen die door de nazi’s werden opgehangen. Het monument draagt een nieuwe, zesde naam: Ales Ivanovich Moroz.
Tkachuk, die voorstelt te voet verder te gaan omdat de bus waarschijnlijk niet zal komen, vertelt de journalist over Moroz, wiens zaak Miklashevich had behandeld.
vertelt de journalist over Moroz, wiens zaak Miklashevich had behandeld.
Dit werk riep sterke reacties op bij de aanwezigen. Sommigen deelden familieverhalen over hoe de oorlog het leven van hun voorouders beïnvloedde. Anderen herinnerden zich boeken en films die aan de oorlog gewijd waren. Ze discussieerden over wat heldendom is en of Moroz de juiste beslissing had genomen door zich over te geven aan de nazi’s. Begrijpt hij niet dat zijn leerlingen toch niet zouden worden vrijgelaten? Partizanen konden de kinderen ook niet redden, ze hadden niet genoeg kracht. Natuurlijk begreep hij het, maar hij kon zijn leerlingen niet in de steek laten. Hij kon niet onverschillig blijven. Hij kon ze niet verraden. En hij begreep dat zijn steun niet alleen voor deze jongens nodig was, maar ook voor de ouders die tot het laatst geloofden in de menselijkheid van de nazi’s.
Tkachuk zegt: “Moroz zou niet meer hebben gedaan, zelfs niet als hij honderd Duitsers had gedood…”
Met dit werk laat Bykov zien dat heldendom niet alleen gaat om de strijd met wapens. Het is in de eerste plaats het vermogen om menselijk te blijven onder onmenselijke omstandigheden.
Vanaf de eerste regels van het boek wordt Ales Moroz gepresenteerd als een “leraar van roeping”. Hij is niet bang om gelijkwaardig te zijn aan zijn leerlingen en heeft geen superioriteit over hun ongeletterde ouders.
Tot slot was iedereen het erover eens dat “Het Obelisk” een werk is over mensen die niet anders kunnen handelen dan hun geweten dicteert. Vasil Bykov toont de oorlog niet door de lens van frontslagen, maar door de innerlijke strijd van een persoon die gedwongen wordt een keuze te maken tussen leven en eer.
Beste vrienden, heel snel, op 6 februari, zal er een ander evenement plaatsvinden. Het zal gewijd zijn aan het boek en de film “De dageraden zijn stil.”
