Op 3 december 2024 vond de laatste literaire salon van het jaar plaats, gewijd aan de buitengewone schrijver Tsjingiz Aitmatov. De datum was niet toevallig gekozen. Na de salon konden alle aanwezigen blijven om een film te bekijken die gebaseerd was op Aitmatov’s werk De Vroege Kraanvogels.
Het thema van de bijeenkomst was zijn filosofische uitspraak: “Ze zeggen dat vrienden in tijden van tegenspoed worden herkend, maar naar mijn mening worden ze ook in tijden van geluk herkend.”
Er waren geen toevallige mensen op de bijeenkomst. Alle aanwezigen waren bekend met zijn werken vanaf hun schooljaren. Dit stelde de deelnemers in staat om niet alleen de belangrijkste ideeën van zijn werken te bespreken, maar ook te praten over de aspecten die belangrijk waren voor de auteur: vriendschap, menselijke waarden, liefde, het moederland, historische wortels en de mondiale uitdagingen waarmee de moderne samenleving wordt geconfronteerd.
Zoals gebruikelijk vond het evenement plaats in een warme en vriendelijke sfeer. De deelnemers deelden actief hun indrukken van het werk van de schrijver en bespraken de relevantie en betekenis ervan.
De deelnemers aan het literaire salon beantwoordden graag quizvragen, waarvan sommige discussies opriepen. Zo zorgde de vraag of Tsjingiz Aitmatov naar de kleuterschool was geweest, voor veel discussie, variërend van “Bestonden er kleuterscholen in zijn tijd?” tot “Waren er kleuterscholen in het gebied waar hij woonde?” Daarnaast werd een literaire en historische excursie gehouden, waarbij de aanwezigen interessante feiten te weten kwamen over het leven van Ait
matov, zoals waar hij zijn jeugd doorbracht en wat hij deed tijdens de Tweede Wereldoorlog. Veel mensen waren verrast om te horen dat hij op 14-jarige leeftijd de rol van secretaris van de dorpsraad vervulde.
Elke deelnemer las een werk voor dat hij of zij wilde presenteren.
Olga, een vaste deelnemer, ontdekte Het Cassandra-merkteken. “Je moet het absoluut lezen! Het is zo’n krachtig boek! Het is relevanter dan ooit! Het boek behandelt kwesties van mondiale verantwoordelijkheid van de mensheid voor de toekomst van de planeet!”
Er werd ook aandacht besteed aan boeken zoals De dag duurt langer dan een eeuw, waarin het centrale thema het gevaar is van het verlies van historisch geheugen en culturele wortels, en Het Witte Schip, waarin door het lot van een jongen de thema’s van het conflict tussen mens en natuur en morele waarden worden onthuld.
Aan het einde van het evenement vond er een quiz plaats, met vragen over het leven en werk van de schrijver. Hier zijn enkele vragen:
Wat wilde Aitmatov als kind worden?
- Schrijver
- Tractorchauffeur
- Leraar
Welk werk van Aitmatov introduceerde de term “mankurtisme”?
- De dag duurt langer dan een eeuw
- Vaarwel, Gulsary
- De Galg
Wilde Aitmatov een stier en een jak kruisen: waar of onwaar?
In welk land was Aitmatov ambassadeur van de USSR?
- Frankrijk
- Duitsland
- Luxemburg
Hield Aitmatov van racen met sportwagens: waar of onwaar?
“De Gevlekte Hond die Langs de Zee Rent”
Het verhaal beschrijft het leven van een kleine vissersgemeenschap waarvan het bestaan nauw verbonden is met de zee. Vissen en jagen spelen een cruciale rol in het overleven van deze groep. Hun hele manier van leven is doordrongen van mythologie en respect voor de natuur. De gevlekte hond verwijst naar een plaats waar deze mensen wonen. Het is een klif die van een afstand lijkt op een hond die langs de waterkant loopt. Het beeld van de gevlekte hond kan ook worden gezien als een symbolische voorspelling die verband houdt met de wereld van geesten en natuurlijke harmonie. Dit beeld symboliseert ook de onvermijdelijkheid van het lot.
Ze waren met z’n vieren die naar zee gingen om te jagen: drie volwassenen en een kind. De jongen, genaamd Kirisk, was erg trots, want dit was zijn eerste echte jacht. Naast hem zat zijn grootvader, de oude Organ. Hij verdwaalde vaak in herinneringen en leerde de jongen de natuur te observeren en de kleinste signalen ervan te herkennen. De oude Organ gaf Kirisk de kennis van zijn volk door. Zijn verhalen en advies verbinden het verleden met het heden, waardoor hij een soort bewaker van het spirituele erfgoed is.
De andere twee volwassenen waren de vader van Kirisk, Emrayin, en zijn oom, Mylgun. De rol van de vader wordt goed beschreven op het moment dat hij de geboorte van zijn zoon, zijn kinderlijke naïeve vragen en zijn opgroeien herinnert.
De zee in het verhaal is niet alleen een natuurkracht, maar ook een symbool van het universum, dat men niet kan overwinnen, maar alleen kan respecteren en zich aan zijn wetten kan aanpassen.
In het verhaal wordt veel nagedacht over leven en dood. De dood wordt gezien als onvermijdelijk, en de helden accepteren deze vrijwillig, zij het niet zonder moeite.
De boot komt eerst in een storm terecht, waarbij de mensen alles overboord gooien wat de boot verzwaart. Kirisk krijgt de meest waardevolle taak: het beschermen van het vat drinkwater. De storm wordt gevolgd door een dichte, ondoordringbare mist. Overal is mist en zee. Er is geen land zichtbaar, en ze weten niet waar ze heen moeten. De dagen verstrijken. Het water wordt steeds schaarser. De oude man besluit als eerste om het leven te verlaten. Hij doet dit om zijn deel van het water aan de jongeren te laten. Daarna gaat Kirisk’s oom overboord. De vader is de laatste die vertrekt. Hij begrijpt dat de kansen van zijn zoon om alleen op zee te overleven klein zijn, maar ze zijn er. Hij dekt zijn zoon met zijn jas en vertrekt wanneer hij slaapt.
– “Waar was ik toen ik er niet was?” bleef hij zijn vader lastigvallen toen die terugkwam van zee.
Wat een gelach… Ze lachten stil met zijn vrouw, alleen met hun ogen. Ze vond het vooral amusant dat hij geen antwoord kon geven en niet wist hoe hij de jongen moest uitleggen waar hij was toen hij nog niet bestond.
Nu zou de vader hem vertellen dat hij in hem was voordat hij bestond, dat hij in zijn bloed zat, in zijn lendenen, waaruit hij vloeide naar de baarmoeder van zijn moeder en ontstond, en dat nu, wanneer hij zelf zou verdwijnen, hij in zijn zoon zou blijven om herhaald te worden in de kinderen van zijn kinderen…
Ja, dat is precies wat hij hem zou hebben gezegd en hij zou gelukkig zijn geweest om dat voor zijn dood te zeggen, maar nu kwam alles tot een einde. Zijn familie kwam tot een einde. Op zijn best zou het leven van Kirisk nog een dag of twee kunnen duren, maar niet langer, dat wist de vader goed. En daarin lag zijn onoverkomelijke tragedie, niet in het feit dat hij de boot moest verlaten voor zijn zoon…”
Wat hem angst aanjoeg, was niet de dood, maar dat de familielijn zou kunnen eindigen.
